Mało kto wie, że zużyta odzież i inne tekstylia, nienadające się do dalszego użytku i/lub będące w stanie uniemożliwiającym bezpośrednie wykorzystanie, której mieszkaniec gminy pozbywa się, stanowi odpad komunalny. Odpad taki podlega takim samym przepisom jak inne odpady komunalne, selektywnie zebrane.

Z tego względu istotna może okazać się informacja, że z dniem 1 stycznia 2025 roku w Polsce wchodzi w życie obowiązek zapewnienia selektywnej zbiórki odpadów tekstylnych (odzież, pościel, firany, obrusy czy koce) przez gminy oraz przez mieszkańców (wytwórców odpadów) i właścicieli nieruchomości.

Wymóg selektywnej zbiórki odpadów odzieżowych i tekstylnych przez mieszkańców (wytwórców) i właścicieli nieruchomości, oraz zapewnienie zorganizowania systemu ich odbioru, jako zadania własnego gmin, wynika ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U.2024.399 t.j. z dnia 18 marca 2024).

Na mocy art. 14 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2019 poz. 1579): „Obowiązek przyjmowania odpadów tekstyliów i odzieży przez punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych stosuje się od dnia 1 stycznia 2025r.’’

Wprowadzenie ww. obowiązku wynika z implementacji do prawa polskiego unijnej Dyrektywy 2018/851, zmieniającej Ramową Dyrektywę Odpadową (Dyrektywa 2008/98/WE). Zgodnie z artykułem 11 ust. 1 tej dyrektywy, państwa członkowskie Unii Europejskiej, w tym Polska, zostały zobowiązane do wprowadzenia systemu selektywnej zbiórki odpadów tekstylnych. Dyrektywa ta nakłada obowiązek selektywnego zbierania tekstyliów, ale pozostawia państwom członkowskim decyzję o sposobie realizacji tego wymogu.

Zgodnie z wchodzącymi w życie przepisami prawa polskiego, odpady odzieżowe i tekstylne nie mogą już trafiać do odpadów zmieszanych, lecz muszą być zbierane oddzielnie. Gminy będą zobowiązane do zapewnienia odpowiednich punktów zbiórki tych odpadów (w ramach Punktów Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych, tzw. PSZOK). Mieszkańcy nie będą musieli instalować nowych pojemników na tekstylia w swoich gospodarstwach domowych, ponieważ odpady te powinny być przekazywane bezpośrednio do wyznaczonych w danej gminie miejsc. Zasady selektywnego zbierania odpadów tekstylnych regulowane będą w regulaminie utrzymania czystości i porządku na terenie gminy (akt prawa miejscowego) i powinny umożliwiać łatwy dostęp dla wszystkich mieszkańców gminy do wyznaczonego punktu selektywnego zbierania odpadów komunalnych.

Nowelizacja ta jest częścią szerszej polityki Unii Europejskiej, mającej na celu poprawę jakości środowiska oraz zrównoważony rozwój. Celem wprowadzanych obowiązków, jest nie tylko poprawa recyklingu, ale także zmniejszenie negatywnego wpływu odpadów tekstylnych na środowisko oraz promowanie gospodarki o obiegu zamkniętym, w której odpady są wykorzystywane ponownie. Produkcja tekstyliów, mimo że zaopatruje rynek w niezbędne towary, prowadzi także do nadmiernego zużycia surowców naturalnych i zanieczyszczenia środowiska. Wymóg selektywnej zbiórki ma na celu ograniczenie składowania odpadów tekstylnych na wysypiskach, a także zwiększenie efektywności recyklingu i ich ponowne wykorzystanie.

W związku z nowymi regulacjami, gminy będą zobowiązane do dostosowania infrastruktury odpadowej, co może wiązać się z koniecznością poniesienia dodatkowych kosztów.

Niezastosowanie się do obowiązku segregacji odpadów odzieżowych i tekstylnych w gospodarstwie domowym, będzie skutkować ryzykiem sankcji finansowych wobec mieszkańców (wytwórców odpadów) lub właścicieli nieruchomości. Mianowicie, na podstawie artykułu 6ka ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych (w tym tekstylnych i odzieżowych), podmiot odbierający odpady komunalne, przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości. Na tej podstawie wójt, burmistrz lub prezydent miasta wszczyna postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty podwyższonej za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Artykuł Segregacja odpadów tekstylnych pochodzi z serwisu Kancelaria Radcy Prawnego Łukasza Strzelca.

W dniu 1 stycznia 2025r. wchodzą w życie znowelizowane przepisy dotyczące obowiązku selektywnego zbierania i odbierania odpadów budowlanych i rozbiórkowych.

Warto podkreślić, że przepisy wprowadzające ww. obowiązek, zostały uchwalone już w 2021r., przy czym wejście ich w życie odroczono zakładając dość długi okres przejściowy. Ostatecznie termin wejścia w życie ww. przepisów został wyznaczony na dzień 1 stycznia 2025r. Niemniej, jeszcze w okresie vacatio legis (tj. przed ostatecznym wejściem przepisów w życie), regulacje prawne zostały poddane dodatkowym modyfikacjom merytorycznym, co nastąpiło na mocy nowelizacji ustaw o odpadach przyjętej ustawą z 21 listopada 2024 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz ustawy o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2024r. 834).

Poniżej zasygnalizowano najważniejsze z wprowadzonych w ostatnim czasie zmian. 

I. Nowelizacją dokonano zmiany brzmienia przepisu art. 101a ustawy o odpadach, która to zmiana skutkuje modyfikacją zasad organizacji systemu sortowania odpadów budowlanych i rozbiórkowych. Dotychczasowa treść art. 101a ustawy o odpadach, zakładała, że system sortowania odpadów budowlanych i rozbiórkowych, co do zasady opiera się miał na segregacji tych odpadów w miejscu ich wytworzenia (u źródła). Jednakże przedstawiciele branży budowlanej oraz branży gospodarki odpadami przedstawili postulaty złagodzenia tego wymogu. W konsekwencji projektowana regulacja odchodzi od ww. zasady i zakłada możliwość przekazania odpadów w celu ich segregacji, innemu uprawnionemu podmiotowi, który przejmie w stosunku do wytwórcy obowiązek zapewnienia ich wysegregowania, także w innym miejscu niż miejsce wytworzenia.

II. Z uwagi na fakt, iż osoby fizyczne niebędące przedsiębiorcami, mogą mieć trudności w zakresie sortowania odpadów budowlanych i rozbiórkowych na poszczególne frakcje, jak również w celu zwiększenia stopnia prawidłowego wykonania obowiązku sortowania odpadów budowlanych i rozbiórkowych, w nowelizowanych przepisach wskazano, że za osoby fizyczne niebędące przedsiębiorcami, wykonanie obowiązku segregacji przejmie inny podmiot profesjonalny, któremu odpady zostały przekazane, np. PSZOK lub zleceniobiorca usługi budowlano-rozbiórkowej. Nowelizacja nie wymaga jednak, aby PSZOK lub zleceniobiorca usługi budowlano-rozbiórkowej, musieli samodzielnie przeprowadzać proces wysegregowania odpadów pochodzących od osób fizycznych, ale mogą skorzystać z możliwości dalszego jego zlecenia innemu podmiotowi.

III. Istotne, że możliwość zlecenia obowiązku segregacji innemu podmiotowi nie zwalnia całkowicie wytwórcy z odpowiedzialności z tego tytułu. Ustawa przewiduje bowiem odpowiedzialność solidarną wszystkich podmiotów zaangażowanych w proces wytwarzania i segregacji odpadów budowlanych i rozbiórkowych. Oznaczać to będzie, że w przypadku niewykonania przedmiotowego obowiązku, wojewódzki inspektor ochrony środowiska będzie mógł wszcząć postępowanie administracyjne w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za niezapewnienie wysegregowania odpadów budowlanych i rozbiórkowych, wobec jednego z wyżej wymienionych podmiotów. Z odpowiedzialności solidarnej wyłączone będą jednak osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej.

IV. Dalszymi istotnymi kwestiami wynikającymi z omawianej nowelizacji, które warto mieć na uwadze są:

1. Wymagany ustawą rodzaj frakcji, na które fizycznie powinna być prowadzona segregacja odpadów budowlanych i rozbiórkowych (wymóg segregacji nie będzie jednak obejmował odpadów wielomateriałowych lub innych przypadków braku możliwości segregacji z przyczyn technologicznych),
2. konieczność uwzględnienia w gospodarce odpadami budowlanymi i rozbiórkowymi wymogów hierarchii sposobów postępowania z odpadami, w szczególności obowiązku zapobiegania powstawaniu odpadów co do zasady. Warto chociażby zauważyć, na co wskazano w treści uzasadnienia do projektu nowelizacji, że: „w przypadku gdy podczas budowy, rozbiórki albo remontu obiektów powstają materiały, produkty, przedmioty lub ich części, takie jak np. krany, umywalki, drzwi lub cegły, które można wykorzystać w tym samym celu, należy rozważyć, czy mamy do czynienia z odpadami w kontekście definicji ponownego użycia”.
3. możliwość zlecenia wykonania obowiązku segregacji odpadów innemu podmiotowi przez wytwórcę oraz wymogi formalne wymagane dla zawieranej w tym przypadku umowy,

Liczymy, że powyższa informacja będzie Państwu przydatna. W razie jakiejkolwiek potrzeby lub wątpliwości zapraszamy do kontaktu z Kancelarią.

Artykuł Segregacja odpadów budowlanych i rozbiórkowych pochodzi z serwisu Kancelaria Radcy Prawnego Łukasza Strzelca.